Uçuş bilgisayarı ve seyrüsefer hesapları
GPS bu aletin yerini aldı. Peki GPS'in cevabının doğru olduğunu ne ile anlayacaksın?
Rüzgâr üçgeni, yer hızı, rüzgâr düzeltme açısı, yakıt ve zaman, gerçek hız ve yoğunluk irtifası, hepsi tek aletle ve elle.
Öğrenme hedefleri
Bu bölümün sınav çekirdeği, 4 kart
Her kartta tek kavram: tanım, görsel, sayısal örnek ve sınavda nasıl sorulduğu. Uzun anlatım aşağıda, istediğinde aç.
061 · 1-1 Rüzgâr üçgeni
Uçak havanın içinde ilerler, hava kütlesi yerin üstünde kayar; yerde görülen hareket ikisinin toplamıdır. Hava vektörü (baş/TAS) + rüzgâr vektörü = yer vektörü (yol/GS).
Kavramlar
- Rota (course): gitmek İSTEDİĞİN çizgi
- Yol (track): yerde gerçekten çizdiğin
- Baş (heading): burnun baktığı yön
- Baş = rota ± rüzgâr düzeltme açısı
Hızlar
- TAS: hava kütlesine göre
- GS: yere göre (TAS + rüzgâr)
- Karşı rüzgâr GS ↓, arka rüzgâr GS ↑
- Zaman ve yakıt HER ZAMAN GS ile
061 · 1-2 1'de 60 kuralı
60 NM'de 1° hata ≈ 1 NM sapma. Tersi daha kullanışlı: sapma / gidilen mesafe × 60 = derece cinsinden hata.
Örnek
30 NM gittin, rotadan 2 NM saptın. Rota hatası ve düzeltme?
Hata = 2 / 30 × 60 = 4° Paralel gitmek için 4° düzelt; rotaya geri dönmek için kalan mesafeye göre ek açı ekle
Ayrıntılı anlatım22 dakikalık tam metin, şekiller ve doğrulama kaydıyla.
Uçuş bilgisayarı iki ayrı alettir, tek gövdede. Bir yüzü dairesel bir hesap cetvelidir ve oran işlerini yapar: zaman, mesafe, yakıt, birim çevirme. Diğer yüzü rüzgâr tarafıdır ve tek bir soruyu çözer, rüzgâr varken nereye burun tutacağım ve yerde ne kadar hızlı gideceğim.
Bu bölüm alet kullanmayı değil, aletin çözdüğü PROBLEMİ anlatıyor. Problemi anladığında hangi alet olduğu fark etmez; anlamadığında hiçbir alet seni kurtarmaz.
Rüzgâr üçgeni: uçağın ve havanın ayrı hareketi
Havada iki hareket vardır. Uçak, havanın içinde ilerler. Hava kütlesi de yerin üstünde kayar. Yerde gördüğün hareket bu ikisinin toplamıdır. Rüzgâr üçgeni tam olarak bu toplamı çizer.
Rota (course) ve yol (track)
Rota, haritada gitmek İSTEDİĞİN çizgi. Yol, yerde gerçekten çizdiğin çizgi. Rüzgâr düzeltmesi doğruysa ikisi çakışır.
Baş (heading) ve rüzgâr düzeltme açısı
Baş, uçağın burnunun baktığı yön. Rüzgâr düzeltme açısı, rotada kalabilmek için burnu rüzgâra kırdığın açı. Baş = rota ± düzeltme açısı.
Havadaki hız ve yer hızı
Gerçek hava hızı (TAS) uçağın hava kütlesine göre hızıdır. Yer hızı (GS) yere göre hızıdır. Karşıdan rüzgârda GS küçüktür, arkadan rüzgârda büyüktür. Yakıt ve zaman hesabı HER ZAMAN yer hızıyla yapılır.
Unutma
Uçak yakıtı hava hızına göre harcar, ama yolu yer hızıyla alır. Karşıdan rüzgârda ikisi arasındaki fark açılır, aynı yakıtla daha az yol gidersin. Yakıt hesabını hava hızıyla yapmak, seyrüseferde yapılabilecek en pahalı hatadır.
- Rüzgâr yönünü ve hızını gir (rüzgâr NEREDEN estiğiyle söylenir).
- Gerçek hava hızını (TAS) gir.
- İstediğin rotayı gir.
- Alet sana iki şey verir: rüzgâr düzeltme açısı ve yer hızı.
- Baş = rota ± düzeltme. Rüzgâr sağdansa burnu sağa kır.
- Manyetik başı bulmak için sapmayı (variation) uygula, sonra uçak sapmasını (deviation) ekle.
Kabaca kontrol için 1'de 60 kuralı işe yarar: 60 deniz mili mesafede 1 derecelik hata yaklaşık 1 deniz mili yanılma üretir. Bunun tersi daha kullanışlıdır, rotandan 2 mil saptığını fark ettiysen ve 30 mil gittiysen, yaklaşık 4° hata yapıyorsun demektir. Bu kural, aletsiz yapılan tek hızlı düzeltmedir ve uçakta çok kullanılır.
Bölümün devamı Premium'da
Bu bölümün 15 parçası daha var.
Devamında 5 bölüm sonu sorusu, şekiller ve her iddianın hangi kaynağa karşı kontrol edildiğini gösteren doğrulama kaydı var.
Bu bölüm neye dayanıyor
Bu metin özgün olarak yazılmıştır ve resmî bir eğitim programının yerine geçmez. Sınav ve lisans şartları için tek doğru kaynak yetkili otoritenin kendi yayınıdır.